1. Về việc xác định chủ thể thực hiện rút số bổ sung từ ngân sách cấp trên tại cấp xã/phường

- Tại khoản 9 Điều 4 Luật Ngân sách nhà nước quy định: “Cơ quan tài chính là cơ quan thực hiện chức năng quản lý nhà nước và chuyên môn về tài chính bao gồm: Bộ Tài chính, cơ quan chuyên môn về tài chính thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và phòng có chức năng tham mưu về tài chính thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã (cơ quan tài chính cấp xã)”.

- Tại điểm b khoản 3 Điều 58Luật Ngân sách nhà nước quy định: “Cơ quan tài chính cấp dưới thực hiện rút số bổ sung từ ngân sách cấp trên tại Kho bạc Nhà nước”.

- Tại Thông tư số 57/2025/TT-BTC ngày 25/6/2025 của Bộ trưởng Bộ Tài chính hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Sở Tài chính thuộc UBND cấp tỉnh và chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn trong lĩnh vực Tài chính - Kế hoạch của cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp xã quy định:

“Cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp xã quản lý về lĩnh vực Tài chính - Kế hoạch có con dấu và tài khoản theo quy định của pháp luật,…” (khoản 2 Điều 3)

          “4. Là đơn vị đầu mối tổng hợp, lập dự toán ngân sách cấp xã, phương án phân bổ ngân sách cấp xã, dự toán điều chỉnh ngân sách cấp xã trong trường hợp cần thiết trình UBND cấp xã; tổ chức thực hiện dự toán ngân sách đã được quyết định.

          5. Cấp phát, thanh toán, thẩm định quyết toán kinh phí cho các đơn vị, tổ chức, cá nhân; tổng hợp quyết toán theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước.” (khoản 4, 5 Điều 4)

Căn cứ các quy định nêu trên, việc thực hiện rút số bổ sung từ ngân sách cấp trên tại cấp xã do phòng có chức năng tham mưu về tài chính thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã (cơ quan tài chính cấp xã) thực hiện.

2. Về việc hướng dẫn chủ tài khoản, ủy quyền ký vai cơ quan tài chính cấp xã

- Tại khoản 1 Điều 21 Nghị định số 150/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ quy định tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và UBND xã, phường, đặc khu thuộc tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quy định: “UBND xã có trách nhiệm quy định cụ thể chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của phòng chuyên môn phù hợp với hướng dẫn của UBND cấp tỉnh, bộ quản lý ngành, lĩnh vực và các văn bản khác có liên quan.”

Theo đó, việc quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể của phòng chuyên môn liên quan đến vai trò cơ quan tài chính cấp xã thuộc thẩm quyền của UBND xã.

- Tại Công văn số 11113/BTC-NSNN ngày 21/7/2025 của Bộ Tài chính về việc hướng dẫn một số nội dung về tài chính – NSNN áp dụng tại xã hướng dẫn:

            “- Đối với Văn phòng Đảng ủy xã, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã và các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Ủy ban nhân dân xã là đơn vị dự toán cấp I của ngân sách xã.

          - Đối với các phòng chuyên môn và Trung tâm Phục vụ hành chính công thuộc Ủy ban nhân dân xã: Căn cứ tình hình thực tế của địa phương và chức năng, nhiệm vụ của từng đơn vị, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương hướng dẫn Ủy ban nhân dân xã xác định lựa chọn đơn vị được Ủy ban nhân dân xã giao dự toán (đơn vị dự toán cấp I) cho phù hợp.

          Ngoài ra, Phòng Kinh tế (đối với xã, đặc khu) hoặc Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị (đối với phường và đặc khu Phú Quốc) (sau đây gọi là Phòng Kinh tế) thực hiện nhiệm vụ tham mưu cho Ủy ban nhân dân xã về tài chính theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước và các văn bản hướng dẫn, Thông tư số 57/2025/TT-BTC ngày 25/6/2025 của Bộ Tài chính hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Sở Tài chính thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn trong lĩnh vực tài chính - kế hoạch của cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã.”

          - Qua nắm bắt tình hình thực tế tại các địa phương khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, các xã rất thiếu nhân lực về tài chính, nếu chỉ giao nhiệm vụ chủ tài khoản cơ quan tài chính cấp xã cho Trưởng phòng Kinh tế thì nhiều địa phương không triển khai được, dẫn đến ách tắc trong việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 02 cấp.

Căn cứ các quy định, hướng dẫn và tình hình thực tế nêu trên, khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, để đảm bảo tính chủ động của địa phương theo đúng thẩm quyền được phân cấp, phù hợp với thực tế triển khai tại từng địa phương, đảm bảo tổ chức bộ máy mới hoạt động thông suốt, hiệu quả, không ảnh hưởng đến hoạt động thu, chi NSNN của các đơn vị, Bộ Tài chính đã ban hành Công văn số 11357/BTC-KBNN ngày 25/7/2025 về việc hướng dẫn nội dung liên quan đến việc đăng ký và sử dụng tài khoản của các đơn vị cấp xã tại KBNN (trong đó có nội dung quy định về chữ ký thứ nhất của cơ quan tài chính). Quy định này đã được đưa vào tại điểm b Khoản 1 Điều 7 Thông tư số 157/2025/TT-BTC ngày 31/12/2025 của Bộ Tài chính hướng dẫn đăng ký và sử dụng tài khoản tại KBNN để có căn cứ pháp lý triển khai thực hiện:

“b) Đối với cơ quan tài chính:

- Chữ ký thứ nhất: …

+ Ngân sách cấp xã: Chủ tịch, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc Trưởng phòng Kinh tế (đối với xã, đặc khu) hoặc Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị (đối với phường và đặc khu Phú Quốc) (sau đây gọi là Phòng Kinh tế) trong trường hợp được Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã phân công làm Chủ tài khoản bằng văn bản.”

Sau 01 năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, hiện nay các Bộ, ngành, địa phương đang thực hiện sơ kết, đánh giá tình hình thực hiện, tiếp tục đề xuất các giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Bộ Tài chính sẽ tổng hợp các khó khăn, vướng mắc và đề xuất của các địa phương liên quan đến lĩnh vực phụ trách của Bộ Tài chính để ban hành hoặc báo cáo cơ quan có thẩm quyền ban hành các văn bản bổ sung, sửa đổi phù hợp với các quy định của pháp luật và yêu cầu của thực tiễn./.