CHI TIẾT HỎI ĐÁP

Kính gửi: Bộ Tài chính Đơn vị chúng tôi đang lập Báo cáo tài chính hợp nhất (“BCTCHN”) và phát sinh vướng mắc trong việc hạch toán theo phương pháp vốn chủ sở hữu đối với trường hợp tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư tại công ty liên kết (“CTLK”) thay đổi nhưng sau giao dịch, khoản đầu tư vẫn được phân loại là đầu tư vào CTLK. Hiện nay, chúng tôi nhận thấy có các cách hiểu khác nhau về việc ghi nhận chênh lệch phát sinh từ việc thay đổi tỷ lệ sở hữu, cụ thể: Phương án 1: Ghi nhận chênh lệch vào Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh hợp nhất, tại chỉ tiêu “Phần lãi hoặc lỗ trong công ty liên doanh, liên kết”, đồng thời điều chỉnh giá trị khoản đầu tư vào CTLK. Phương án 2: Ghi nhận chênh lệch trực tiếp vào vốn chủ sở hữu hợp nhất (TK 4211), không ghi nhận vào Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh hợp nhất (trừ khoản thu từ chuyển nhượng quyền mua được ghi nhận vào doanh thu hoạt động tài chính – TK 515). Để có cơ sở áp dụng thống nhất, kính đề nghị Bộ Tài chính hướng dẫn phương pháp hạch toán và trình bày trên BCTCHN đối với các trường hợp cụ thể sau: 1. Trường hợp mua thêm cổ phần tại CTLK (tỷ lệ sở hữu tăng từ X% lên Y%) Chênh lệch giữa giá trị giao dịch thực tế (M) và phần lợi ích của nhà đầu tư trong tài sản thuần của CTLK tăng thêm (N) được xác định và ghi nhận như thế nào trên BCTCHN? Cụ thể: Có được ghi nhận vào Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh hợp nhất, tại chỉ tiêu “Phần lãi hoặc lỗ trong công ty liên doanh, liên kết” khi lỗ và ghi nhận lợi thế thương mại hay khi lãi không? Hay chênh lệch được ghi nhận trực tiếp vào vốn chủ sở hữu hợp nhất (TK 4211)? 2. Trường hợp thoái một phần vốn tại CTLK (tỷ lệ sở hữu giảm từ X% xuống Y%, bao gồm cả pha loãng do ESOP) Trường hợp nhà đầu tư chuyển nhượng một phần khoản đầu tư tại CTLK nhưng sau giao dịch vẫn còn ảnh hưởng đáng kể và khoản đầu tư vẫn được phân loại là đầu tư vào CTLK, chênh lệch giữa số tiền thu được từ giao dịch (M) và giá trị ghi sổ theo phương pháp vốn chủ sở hữu của phần lợi ích giảm tương ứng (N) được hạch toán như thế nào? Cụ thể, chênh lệch này được: Ghi nhận vào Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh hợp nhất, tại chỉ tiêu “Phần lãi hoặc lỗ trong công ty liên doanh, liên kết”; hay Ghi nhận trực tiếp vào vốn chủ sở hữu hợp nhất (TK 4211)? 3. Trường hợp không thực hiện quyền mua và chuyển nhượng quyền mua cho bên thứ ba (tỷ lệ sở hữu bị pha loãng từ X% xuống Y%) Trường hợp nhà đầu tư không thực hiện quyền mua thêm cổ phần tại CTLK và chuyển nhượng quyền mua cho bên thứ ba, dẫn đến tỷ lệ lợi ích tại CTLK giảm từ X% xuống Y% nhưng nhà đầu tư vẫn duy trì ảnh hưởng đáng kể, kính đề nghị Bộ Tài chính hướng dẫn: Khoản tiền thu được từ việc chuyển nhượng quyền mua (M) được ghi nhận vào doanh thu hoạt động tài chính (TK 515) hay vào “Phần lãi hoặc lỗ trong công ty liên doanh, liên kết” trên Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh hợp nhất? Phần chênh lệch phát sinh do thay đổi tỷ lệ lợi ích của nhà đầu tư trong tài sản thuần của CTLK được ghi nhận vào Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh hợp nhất hay ghi nhận trực tiếp vào vốn chủ sở hữu hợp nhất (TK 4211)? Kính đề nghị Bộ Tài chính xem xét và có hướng dẫn cụ thể về phương pháp hạch toán và trình bày đối với các trường hợp nêu trên để đơn vị có cơ sở áp dụng thống nhất. Trân trọng cảm ơn./.

23/10/2026